جلال‌الدین محمد بلخی (مولوی)

عارف بزرگ، شاعر مثنوی معنوی و بنیان‌گذار طریقت مولویه

تصویر مولانا

زندگی

نام کامل: محمد بن محمد بن حسین بلخی، ملقب به جلال‌الدین و مولانا. زادهٔ 15 مهر سال 586 خورشیدی در بلخ (افغانستان امروزی). کودکی‌اش همزمان با حمله مغول به ایران بود. پدرش بهاءالدین ولد (سلطان العلما) همراه خانواده به قونیه (ترکیه امروزی) مهاجرت کرد. مولوی بیشتر عمر خود را در قونیه گذراند و در همانجا در 4 دی 652 سال خورشیدی درگذشت. آرامگاهش هنوز در قونیه زیارتگاه عاشقان عرفان است.

آثار

مولوی آثار بسیاری از خود به جای گذاشت که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

• مثنوی معنوی: معروف به «قرآن به زبان فارسی». شامل شش دفتر و حدود ۲۶ هزار بیت در بحر رَمَل. پر از داستان‌های تمثیلی و آموزه‌های عرفانی درباره عشق، بی‌خودی و وحدت وجود.
• دیوان شمس تبریزی (غزلیات): مجموعه غزل‌هایی پرشور که به نام مرادش «شمس تبریز» سروده شده. بیش از ۴۰ هزار بیت دارد.
• فیها ما فیه: نثر عارفانه شامل گفتارهای مولوی در مجالس مختلف.
• مجالس سبعه و مکتوبات: هفت مجلس وعظ و نامه‌های خصوصی مولانا.

اندیشه و تأثیر جهانی

مولوی محور اندیشه خود را عشق الهی می‌داند. او از سماع (رقص عرفانی)، نی و جدایی از اصل خویش سخن می‌گوید. پیام اصلی‌اش مدارا، بی‌مرزی مذهبی و رسیدن به حقیقت از راه دل است. در جهان غرب، به همت مترجمینی مانند نیکلسون و هلموت ریتر، مثنوی به زبان‌های مختلف ترجمه شده و مولوی جزو پرفروش‌ترین شاعران جهان است. یونسکو سال ۲۰۰۷ را به نام «سال مولوی» نامگذاری کرد.

بزرگداشت: در ایران ۸ مهر (۳۰ سپتامبر) روز بزرگداشت مولوی نام دارد. هرساله مراسمی در قونیه (ترکیه) با نام «شب عروسی» (سالگرد وفات مولوی) برگزار می‌شود.